على اصغر شميم
467
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
معاونت به رعاياى دول ديگر درصدد تحصيل هيچگونه امتيازات پليتيكى يا تجارتى از قبيل امتياز راههاى آهن و ساير راهها ، بانكها ، تلگرافها ، حمل ، نقل ، بيمه و غيره برنيايد و نيز دولت روس متعهد است كه وجها من الوجوه به هيچ وسيله در اوقاتى كه دولت انگليس در مقام كمك به مطالبهى اين قبيل امتيازات در نواحى مزبوره برمىآيد ، ضديت ننمايد . مسلم است كه اماكن مذكوره در فوق جزو نواحى است كه در آنها دولت روس متعهد است كه در مقام تحصيل امتيازات مذكوره در فوق برنيايد . فصل سوم - دولت روس متعهد مىشود كه بدون اينكه قبلا با دولت انگليس مشاوره و تفهيمى شده باشد ، به هيچگونه امتيازى كه به رعاياى انگليسى در نواحى ايران واقعه فيما بين خطوط مذكوره در فصل اول و دوم داده شود ضديتى نكند . دولت انگليس نيز به همين نحو در باب امتيازاتى كه به رعاياى روسى در همان نواحى ايران داده مىشود ، متعهد است . تمام امتيازات موجودهى حاليه در نواحى مذكوره در فصل اول و دوم هم به حال خود برقرار خواهد بود . فصل چهارم - مسلم است كه عايدات تمام گمركات ايران به استثناى گمركات فارس و خليجفارس ، يعنى عايداتى كه به ضمانت اصل و منافع قروض دولت ايران از بانك استقراضى روس تا تاريخ امضاى اين قرارداد حاليه داده شده ، براى همان منظور كما فى السابق برقرار خواهد بود و نيز مسلم است كه عايدات گمركات ايران در فارس و خليجفارس و همچنين عايدات عمل صيد ماهى سواحل ايران در درياى خزر و همچنين عايدات پست و تلگراف براى اداى قروض دولت ايران از بانك شاهنشاهى كه تا تاريخ امضاى اين قرارداد حاليه داده شده است ، كما فى السابق برقرار خواهد بود . فصل پنجم - در صورت عدم ترتيب اداى وجه اصل با پرداخت منافع قروض ايران از بانك استقراضى و بانك شاهنشاهى تا تاريخ امضاى اين قرارداد و در صورتى كه براى دولت روس لازم شود ، در محال عايداتى كه براى مرتب رسيدن قروض از بانك استقراضى رهن شده و آن محال در نواحى مذكوره در فصل دوم اين قرارداد واقعند ، كنترلى بگذارد و نيز در صورتى كه براى دولت انگليس لازم شود ، در محال عايداتى كه براى مرتب رسيدن قروض از بانك شاهنشاهى رهن شده و محال مزبوره در نواحى مذكوره در فصل اول اين قرارداد واقعند ، كنترلى بگذارد . دولتين انگليس و روس متعهد هستند كه قبلا دوستانه با يكديگر مشورت نموده متفقا قرار اقدام برقرارى اين كنترل را بدهند و از تمام مداخلاتى كه بر خلاف اصول و اساس اين قرارداد حاليه است احتراز جويند ( نيكلسن - ايزولسكى ) . اين بود سند جنايت روس و انگليس نسبت به ايران . حال ببينيم نويسندگان و رجال